Hai Bà Trưng (ý là nhị bà với họ Trưng; 13 mon 9 năm 14 – 5 mon 3 năm 43) là tên chỉ bình thường hai mẹ Trưng Trắc (徵側) với Trưng Nhị (徵貳), nhị người thiếu phụ được reviews là hero dân tộc của tín đồ Việt. Vào sử sách, nhì Bà được biết đến như là hồ hết thủ lĩnh khởi binh kháng lại tổ chức chính quyền đô hộ của Đông Hán, lập ra một tổ quốc với đế kinh tại Mê Linh với Trưng Trắc từ bỏ phong là chị em vương.

Bạn đang xem: Lịch sử của hai bà trưng


Sơ lược về hai Bà Trưng

Hai Bà Trưng (chữ Nôm: ?婆徵) là thời kỳ xen giữa Bắc ở trong lần 1 cùng Bắc ở trong lần 2 trong lịch sử vẻ vang Việt Nam. Đây là tên thường gọi chung của hai mẹ Trưng Trắc (chữ Hán: 徵側) và Trưng Nhị (徵貳), là anh hùng dân tộc của fan Việt, phần đa thủ lĩnh khởi binh ngăn chặn lại nhà Đông Hán của Trung Quốc, lập ra một giang sơn với đế kinh tại Mê Linh và tự phong là phái nữ vương.

*

Sau khi cuộc khởi nghĩa này bị quân Đông Hán bên dưới sự lãnh đạo của Mã Viện tấn công bại, tục truyền rằng vì không thích chịu tạ thế phục, hbt hai bà trưng đã gieo bản thân xuống mẫu sông Hát Giang tuẫn tiết, địa danh Hát Môn – Hát Giang là vị trí thánh tích nhì Bà dựng cờ khởi nghĩa chống quân Đông Hán xâm lược và cũng là vị trí Hai Bà hóa trang vào cõi bất diệt.

Ngoài chính sử, cuộc đời và sự nghiệp của 2 bà trưng được phản chiếu trong rất nhiều ngọc phả với thần phả. Vị sự thiếu hụt thống duy nhất giữa các nguồn tài liệu, các sử gia đã sử dụng nguồn thần phả, ngọc phả bổ sung cho cuộc khởi nghĩa nhị Bà Trưng.

Nguồn gốc, tên thường gọi của nhì Bà Trưng

Quận Giao Chỉ được xác định vị trí là khu đất Bắc Bộ nước ta và một phần phía tây nam tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc) hiện tại nay. Cỗ sử cổ duy nhất của nước ta đề cập đến hai bà trưng là Đại Việt sử lược. Theo sách này, Trưng Trắc là đàn bà Lạc tướng sinh hoạt Mê Linh, lấy ông xã là Thi Sách ở thị trấn Chu Diên.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, hai bà trưng vốn chúng ta Lạc, là dòng dõi Lạc tướng sinh sống Mê Linh. Trưng Trắc là vk của Thi Sách ở huyện Chu Diên. Thi Sách cũng là con Lạc tướng, con hai đơn vị tướng kết thân với nhau. Khi lên ngôi, nhị Bà bắt đầu đổi sang họ Trưng.

Truyền thuyết xác thực quê nội hbt hai bà trưng ở xóm Hạ Lôi cùng quê ngoại nhị Bà ở làng nam Nguyễn thuộc cha Vì, Hà Nội2 .

Mẹ nhì Bà là Man Thiện, được thần phả ghi tên là è cổ Thị Đoan.

Tuy nhiên, theo các sử gia hiện nay đại, thời đầu công nguyên, bạn Việt chưa tồn tại họ. Tên trằn Thị Đoan của mẹ hai Bà chỉ là tên gọi thần phả để sau này, khoảng thế kỷ 17, 18. Cả thương hiệu Man Thiện nghĩa là fan Man tốt, rất có thể do bạn Hán điện thoại tư vấn . Còn thương hiệu của nhì Bà, có nguồn gốc từ nghê dệt lụa truyền thống lâu đời của Việt Nam, tựa như như biện pháp đặt thương hiệu theo các loài cá của các vua đơn vị Trần sau này vốn xuất thân trường đoản cú nghề chài lưới.

Xưa kia nuôi tằm, tổ kén xuất sắc gọi là tuyển chọn chắc, tổ kén hèn hơn gọi là tuyển chọn nhì; trứng ngài xuất sắc gọi là trứng chắc, trứng ngài kém hơn điện thoại tư vấn là trứng nhì. Bởi vì đó, theo Nguyễn xung khắc Thuần, tên nhị bà vốn rất đơn giản là Trứng cứng cáp và Trứng Nhì, phiên theo tiếng Hán call là Trưng Trắc cùng Trưng Nhị.

Khi chữ Hán chưa được truyền bá hoặc chưa có điều kiện thấm sâu vào nhận thức làng mạc hội thì xu thế đặt tên tín đồ rất đơn giản và mộc mạc, diễn đạt sự lắp bó với cuộc sống đời thường đời hay và xu hướng này còn liên tiếp trong các thế hệ sau. Trong tương lai các sử gia phương Bắc viết chệch tên hai bà thành Trắc cùng Nhị với nghĩa “phản trắc” với “nhị tâm”.

Tên của ông Thi Sách, theo Thủy tởm chú của trung hoa xác định: chồng bà Trưng Trắc tên là Thi .

Quá trình khởi nghĩa

Do chế độ đồng hóa gắt gao và bóc lột hà khắc ở trong nhà Đông Hán so với người Việt trên Giao Chỉ đương thời, các Lạc tướng người Việt link với nhau để ngăn chặn lại nhà Hán. Trưng Trắc hôn phối với đàn ông Lạc tướng nghỉ ngơi Chu Diên là Thi Sách, hai nhà cùng bao gồm chí hướng phòng Hán. Khoảng tầm năm 39-40, nhằm mục đích trấn áp người việt chống lại, Thái thú đánh Định giết thịt Thi Sách.

*

Trưng Trắc và những Lạc tướng mạo càng căm thù, thuộc Trưng Nhị với quân bạn dạng bộ về giữ Hát Giang nay là thôn Hát Môn thị xã Phúc thọ Hà Nội. Sau 1 thời gian chuẩn bị, tháng 2 năm 40, 2 bà trưng chính thức phát hễ khởi nghĩa chống lại nhà Đông Hán. Cuộc khởi nghĩa được sự hưởng ứng của nhiều đội quân với nhân dân những nơi thuộc Âu Lạc cùng Nam Việt cũ. Quân hai Bà tiến công hãm trị sở Luy Lâu.

Tô Định phải chạy về phái mạnh Hải (Trung Quốc). Các quận nam Hải, Cửu Chân, Nhật Nam, đúng theo Phố số đông hưởng ứng. Hai bà mang được 65 thành sống Lĩnh Nam. Trưng Trắc trường đoản cú lập làm cho vua, xưng là Trưng đàn bà Vương (hay Trưng Vương).

Sự cai trị

Hai Bà Trưng kẻ thống trị lãnh thổ vùng Lĩnh phái nam của bạn Việt tương tự với cỗ Giao Chỉ của phòng Hán trong 3 năm. Thời hạn cai trị ngắn ngủi và yêu cầu toan tính sẵn sàng chống lại cuộc chiến của phòng Hán khiến Hai Bà Trưng ko có chuyển động gì đáng chú ý trong câu hỏi xây dựng khu vực mà mình cai quản.

Do thời gian cai trị của hbt hai bà trưng không dài và không thể tài liệu để phục sinh lại khối hệ thống tổ chức cỗ máy thời nhì Bà Trưng. Tuy nhiên, các sử gia căn cứ trên các sử liệu liên quan đến sự cai trị của nhà Hán trước và sau thời 2 bà trưng cho rằng, về cơ phiên bản Hai Bà Trưng vẫn duy trì hệ thống thống trị của nhà Hán trước đó, do fan Việt nắm giữ

Các quận, huyện bởi nhà Hán lập ra trên đất Âu Lạc với Nam Việt cũ, trên cơ sở các “bộ” thời Văn Lang và Âu Lạc được kế thừa. Sử sách xác nhận Hai Bà đóng góp đô ở huyện Mê Linh thuộc quận Giao Chỉ.

56 huyện thành mà hai bà trưng giành được trong các quận: Quận Giao Chỉ, quận Cửu Chân, quận Nhật Nam, quận hòa hợp Phố, quận mến Ngô, quận Uất Lâm, quận nam Hải.

Quân đội, kinh tế và dụng cụ pháp

Đội ngũ những cánh quân new tập hợp của những Lạc hầu, Lạc tướng, thủ lĩnh địa phương chưa có điều kiện tổ chức triển khai theo kiểu chủ yếu quy thành các đơn vị, quân thứ đẳng cấp hệ thống, level quy củ như các triều đại sau này. Thành phần chúng ta gồm bình dân trong kẻ, chạ… gia nô, nô tỳ nằm trong quyền thống trị của các thủ lĩnh vùng. Những sử gia nhìn nhận và đánh giá lực lượng new họp này chưa được tổ chức ngặt nghèo nên bao hàm yếu điểm biểu thị trong trận đánh chống Mã Viện sau này

Sử sách chỉ khắc ghi một sự khiếu nại duy nhất liên quan tới tài chính thời 2 bà trưng là Trưng vương đến xá thuế trong hai năm cho dân chúng.

Luật pháp chưa tồn tại văn bản chính thức. Những sử gia xác minh luật thời hai Bà Trưng là 1 trong những thứ “tập quán pháp”, “luật tục” của đa số đời trước được khôi phục và sử dụng quản lý và điều hành xã hội.

Hậu Hán thư của Phạm Việp dẫn lời tâu báo của Mã Viện lên Hán quang quẻ Vũ Đế rằng dụng cụ Việt khác với biện pháp nhà Hán cho hơn 10 điều.

Khởi nghĩa kháng Hán

Năm 19 tuổi, Trưng Trắc được gởi cho nam nhi quan Lạc tướng huyện Chu Diên là Thi Sách tức là năm Canh Thìn (32. CN). Vợ ông chồng đoàn tụ bắt đầu được vài ba năm thì Thi Sách bị đánh Định giết mổ chỉ vì bé hai đơn vị tướng kết bạn với nhau, phát triển thành một lực lượng lớn, không có nơi cho sự thống trị ở trong phòng Hán.

Xem thêm: Xem Phim Yêu Chồng Cô Chủ Tập Cuối, Yêu Chồng Cô Chủ (19/19 Lồng Tiếng)

Căm giận quân giặc bạo ngược, vày nợ nước ni lại thêm côn trùng thù nhà, bà Trắc đã cùng rất em là Nhị phát hễ trong toàn quận Giao Chỉ, tập hợp các Lạc hầu, Lạc tướng, lôi kéo quân sĩ và nhân dân nổi lên thuộc đánh giặc. Những quận Cửu Chân, Nhật nam giới được tin quận Giao Chỉ khởi nghĩa hồ hết nổi lên hưởng ứng.

“Một xin rửa sạch sẽ nước thù

Hai xin dựng lại nghiệp xưa chúng ta Hùng

Ba kêu oan ức lòng chồng

Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này”

Bà Trưng Trắc tiến hành tổ chức đựng tích lương thực, chuyên chở thu cần sử dụng các hero hào kiệt trung thiên hạ, những người cùng chí hướng, chiêu binh tuyển tướng ở các địa phương, nên fan theo về ngày một đông.Tháng 3 năm 40, 2 bà trưng phất cờ khởi nghĩa ở huyện Mê Linh.

Cuộc khởi nghĩa hai bà trưng được tạo thành 2 giai đoạn:

Lần 1: Năm 40, sau Công Nguyên

Hai Hà Trưng là Trưng Trắc với Trưng Nhị phất cờ khởi nghĩa vào ngày xuân năm 40 tại Hát Môn (nay là xã Hát Môn – Phúc thọ – Hà Nội).

Cuộc khởi nghĩa của 2 bà trưng bùng nổ cùng thu hút được khả năng khắp nơi về gia nhập. Nghĩa binh đã mau lẹ đánh bại được quân đơn vị Hán, thống trị Mê Linh, rồi tiến về Cổ Loa và Lụy Châu. Quan thái thú tô Định vứt thành, chạy trốn về nam giới Hải. Quân Hán ở những quận thị trấn khác cũng gặp gỡ thất bại. Cuộc khởi nghĩa 2 bà trưng năm 40 đến đây đã chiếm hữu được thắng lợi hoàn toàn.

Lần 2: Năm 42, sau Công Nguyên

Năm 42, nhà Hán bức tốc chi viện, Mã Viện là người lãnh đạo cánh quân thôn tính này có có: 2 vạn quân tinh nhuệ, 2.000 xe thuyền và những dân phu. Chúng tấn công quân ta ở hợp Phố, quần chúng ở thích hợp Phố đã gan góc chống trả tuy nhiên vẫn chạm mặt thất bại trước quân Hán.

Sau khi sở hữu được Hợp Phố, Mã Viện đã phân chia quân thành 2 đạo thủy bộ tiến Lục Đầu và gặp gỡ nhau tại Lẵng Bạc:

Đạo quân bộ: đi men theo mặt đường biển, lẻn qua Quỷ Môn Quan để xuống Lục Đầu.

Đạo quân thủy: đi trường đoản cú Hải Môn vượt biển lớn tiến thẳng vào sông Bạch Đằng, sau đó từ Thái Bình tăng trưởng Lục Đầu.

*

Sau khi nhận ra tin tức, hbt hai bà trưng kéo quân trường đoản cú Mê Linh về nghênh chiến với địch tại Lẵng Bạc. Quân ta tiếp tục được Cổ Loa và Mê Linh cơ mà Mã Viện thường xuyên đuổi theo buộc quân ta đề nghị lùi về Cẩm Khê (nay thuộc cha Vì – Hà Nội). Mon 3 năm 43, 2 bà trưng hy sinh sinh hoạt Cẩm Khê. Cuộc kháng chiến vẫn kéo dãn đến tháng 11 năm 43 tiếp nối mới bị dập tắt.

Đánh giá

Sử gia Lê Văn Hưu viết vào Đại Việt sử ký toàn thư :

“Trưng Trắc, Trưng Nhị là lũ bà, hô một giờ đồng hồ mà những quận Cửu Chân, Nhật Nam, phù hợp Phố, thuộc 65 thành làm việc Lĩnh Ngoại số đông hưởng ứng, việc dựng nước xưng vương dễ dàng như trở bàn tay, có thể thấy hình cố đất Việt ta đầy đủ dựng được nghiệp bá vương. Nuối tiếc rằng nối sau chúng ta Triệu cho đến trước họ Ngô, trong vòng hơn ngàn năm, lũ đàn ông chỉ cúi đầu bó tay, có tác dụng tôi tớ cho người phương Bắc, há chẳng hổ thẹn với hai bà bầu họ Trưng là bọn bà tốt sao? Ôi ! có thể gọi là từ bỏ vứt bỏ xác vậy.”

Theo sử gia Nguyễn Nghiễm thời Lê trung hưng:

“Trưng Vương thuộc dòng dõi bậc thần minh, nhân lòng dân ân oán hận, nổi giận, khích lệ người cùng chung mối thù. Nghĩa quân đi mang lại đâu ngay gần xa hầu như hưởng ứng, 65 thành ko kể miền Ngũ Lĩnh một buổi sớm đều hàng phục được, bạn dân chịu đựng khổ từ bỏ lâu, không không giống gì đã thoát ra khỏi vực thẳm được thấy khía cạnh trời.

Bà quả là bậc anh hùng khí khái rộng người. Mặc dù rằng quân bắt đầu tập hợp, bị tan rã khi đã thành công, cũng làm cho hả được lòng căm phẫn của thần dân một chút… Khi giang sơn bị chìm đắm, thì số đông lại được phục hồi do một người vợ chúa ở Mê Linh. Thời điểm đó bậc nam nhi mày râu đề nghị cúi đầu ngoan ngoãn tuân theo không đủ can đảm làm gì, chẳng xứng đáng thẹn lắm sao?”

Vua từ Đức viết trong Khâm định Việt sử Thông giám cương cứng mục:

“Hai Bà Trưng ở trong phái quần thoa, cố mà nhiệt huyết quyết trọng tâm khởi nghĩa, có tác dụng chấn động cả triều đình Hán. Dẫu rằng thế lực cô đơn, không gặp gỡ thời thế, nhưng lại cũng đủ làm phấn khởi lòng người, lưu danh sử sách. Kìa những bọn nam tử râu mi mà chịu khép nép có tác dụng tôi tớ người khác, chẳng các mặt dày thẹn chết lắm!”

Góc liếc qua sử liệu của Trung Quốc

*

Nguồn sử liệu thứ nhất đề cập mang lại chị em hbt hai bà trưng là cuốn Hậu Hán Thư viết vào rứa kỷ sản phẩm 5 (sau Công nguyên) vày học trả Phạm Diệp, cuốn sách nói về lịch sử dân tộc nhà Hán từ thời điểm năm 6 mang lại 189 AD. Những tài liệu cổ của trung quốc đề cập cho 2 người mẹ Bà Trưng hơi ngắn gọn, được kiếm tìm thấy trong 2 chương của Hậu Hán Thư biểu hiện về cuộc khởi nghĩa của 2 bà thời kỳ đơn vị Tây Hán.

Ở chương 86 của Hậu Hán Thư, với tiêu đề: “Lịch sử về tộc dã man phía Nam với Tây Nam” (Biographies of the Southern & the Southwestern Barbarians) tất cả viết:

Vào năm trang bị 16 Hán Vũ Đế (40 AD), ở quận Giao Chỉ gồm hai người đàn bà là Trưng Trắc với Trưng Nhị vẫn nổi loàn và tấn công thủ đậy của quận. Trưng Trắc là con gái của Lạc Tướng thị trấn Mê Linh, bà là vk của Thi Sách. Bà ta là một chiến binh tàn bạo. Sơn Định Thái Thú của quân Giao Chỉ đang dùng lao lý để kìm nén bà ta. Tuy vậy bà ta lại càng hung dữ và kháng đối hơn.

Những tộc trưởng man rợ ở quận Cửu Chân, Nhật Nam, hợp Phố dự vào với bà ta, cùng bà ta đã chiếm được 65 thành trì với trở thành người vợ vương. Tổ chức chính quyền của quận Giao Chỉ và các quận khác chỉ rất có thể phòng thủ nhằm tự đảm bảo mình. Hán Vũ Đế vì chưng vậy đã ra lệnh cho quận trường Sa, phù hợp Phố và Giao Châu chuẩn bị xe kéo, thuyền bè phục vụ cho xây dựng cầu đường, để mở lối trải qua núi nhằm nâng cấp công tác vận lương.

Năm sản phẩm công nghệ 18 (42 AD), Vũ Đế sai Phục tía tướng quân Mã Viện cùng Phù Lạc hầu lưu Long dẫn rộng 1 vạn quân trường đoản cú quận ngôi trường Sa, Quý Dương, nam giới Ninh, thương Ngô. Vào mùa hè năm 43, Mã Viện tái chỉ chiếm Giao Chỉ và diệt Trưng Trắc, Trưng Nhị, và hầu hết kẻ khác ở hồ hết vùng rải rác. Khu vực biên giới đó vị vậy đã làm được bình định.

Di sản

Hai Bà Trưng được nhìn nhận là hero dân tộc của Việt Nam, cùng được phụng dưỡng tại nhiều đền thờ, trong các số ấy lớn duy nhất là Đền Hát Môn thờ hbt hai bà trưng tại thôn Hát Môn, ở thị xã Phúc Thọ, hà nội và Đền hbt hai bà trưng ở quận nhì Bà Trưng, Hà Nội, đền hbt hai bà trưng tại buôn bản Hạ Lôi, thôn Mê Linh, thị trấn Mê Linh, Vĩnh Phúc ni là Mê Linh, tp hà nội – quê nhà của hai bà.

Theo ghi dìm của sử gia Ngô Thì Sĩ, từ nhiều thế kỷ trước lúc đền thờ 2 bà trưng được lập ra, vì hai bà trưng chết bởi vì binh đao đề xuất đền cúng kiêng màu đỏ là màu sắc máu: hương thơm án phần lớn sơn color đen, không tồn tại màu đỏ; fan dân địa phương cũng không đủ can đảm mặc áo đỏ, kể từ đầu đến chân đến viếng thăm ví như mặc áo đỏ nên cởi bỏ để bên phía ngoài theo lệ cấm.

Ngoài ra, trên tỉnh hồ nước Nam (Trung Quốc) bây giờ vẫn còn miếu cúng Trưng vương vãi (miếu này đã có kiểm triệu chứng bởi hai bên nho đi sứ chính là Nguyễn Thực với Ngô Thì Nhậm) bởi vì những cừ súy bị tóm gọn về đất Hán sau khoản thời gian khởi nghĩa của hbt hai bà trưng thất bại lập ra để tưởng niệm về quê nhà và cũng là bộc lộ tinh thần bất khuất của người việt thời nhì Bà Trưng.

Các tên tuổi của hbt hai bà trưng (Trưng Trắc, Trưng Nhị, Trưng Vương, nhì Bà Trưng) còn được đặt cho những trường học, mặt đường phố, phường, xã, quận… làm việc Việt Nam.

Các câu chuyện về hai Bà Trưng, Bà Triệu, và các nữ tướng không giống được một trong những sử gia trích dẫn để làm bằng hội chứng cho luận điểm rằng làng hội nước ta trước khi bị Hán hóa là một trong những xã hội chủng loại hệ (hay còn được gọi là cơ chế mẫu hệ), trong các số ấy phụ nữ hoàn toàn có thể giữ vai trò lãnh đạo mà không gặp trở ngại.

Nhiều tác phẩm, sách, kịch, nhạc,… viết hoặc dựa vào hai bà làm cho nhân đồ gia dụng chính. Vở cải lương giờ đồng hồ trống Mê Linh về cuộc khởi nghĩa của nhị bà là một trong vở cải lương kinh điển tại Việt Nam.

*

Đại phái nam quốc sử diễn ca có đoạn nói về cuộc khởi nghĩa của nhì Bà Trưng đang trở thành quen thuộc đối với người Việt:

Bà Trưng quê sinh hoạt Châu PhongGiận tín đồ tham bạo thù chồng chẳng quênChị em nặng một lời nguyềnPhất cờ nương tử cầm cố quyền tướng mạo quânNgàn Tây nổi áng phong trầnẦm ầm binh mã xuống ngay gần Long BiênHồng quần nhẹ bước chinh yênĐuổi ngay Tô Định, dẹp yên ổn biên thànhKinh kỳ đóng cõi Mê LinhLĩnh nam riêng một triều đình nước taBa thu cáng đáng sơn hàMột là báo phục nhì là Bá VươngUy danh hễ tới Bắc PhươngHán không nên Mã Viện xuất hành tấn côngHồ Tây đua sức vẫy vùngNữ nhi địch với nhân vật được sao!Cẩm Khê mang đến lúc hiểm nghèoHai Bà thất chũm cùng liều với sông!Trước là nghĩa, sau là trungKể trong lịch sử nhân vật ai hơn.

Hàng năm, vào ngày 6 mon 3 âm lịch, là ngày giỗ hay là liên hoan tưởng nhớ nhì Bà (cũng là Ngày đàn bà Việt phái nam tại miền nam trước kia) được tổ chức triển khai tại miền nam Việt nam trước năm 1975 và hiện thời tại các nơi vào nước vn cũng như xã hội người Việt trên nước ngoài.

Nhận định

Hai Bà Trưng và hàng chục, hàng ngàn nữ tướng, cả một tổ ngũ đông đảo thiếu nữ Việt phái mạnh tham gia phong trào kháng Hán, đóng góp phần tạo nên truyền thống nhân vật bất từ trần cho giới bản thân và cho cả dân tộc mình. Nguyên tắc Mẹ với sắc thái bình quyền trai gái in đậm nét trong nền văn hóa truyền thống dân tộc – dân gian vn đến nỗi những học giả đến rằng đấy là điểm vượt trội không hề phải tranh cãi gì nữa của nước ta so với trung quốc và phương Tây.

“ … trong khoảng năm thứ 40 sau Công nguyên, hai bà mẹ người vn là hai bà trưng đã đứng dậy khởi nghĩa chống ngoại xâm, thức tỉnh niềm tin độc lập. Đó là lần thứ nhất trong lịch sử dân tộc mà tín đồ dân việt nam đứng lên vày nền tự do cũng như niềm từ bỏ hào của mình”